Hè năm 2015, Bùi Ngọc Cường từ Hà Lan về Việt Nam thấy đàn ngỗng hơn 200 con, rồi cả một kho thóc đầy mới hỏi chuyện bố mới biết: “Ngỗng này nuôi từ thóc ruộng rươi”.

Thóc ruộng rươi là thóc sạch - không thuốc trừ sâu, không thuốc diệt cỏ bởi vì nông dân nuôi rươi trên đất này mà rươi là loài rất nhạy cảm với những chất trên.

Một năm nông dân thường chỉ trồng một vụ chiên, còn một vụ mùa thì nông dân để ruộng trống nuôi rươi. Mục đích chính của việc trồng lúa đó là làm “mát” ruộng và làm đất tơi xốp hơn, đồng thời tạo điều kiện để con rươi phát triển một cách tốt nhất.

Rươi là một đặc sản chỉ có ở các bãi cửa sông - nước lợ ở Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thái Bình. “Tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm” theo con nước, rươi ra ngoài sinh sản thì nông dân mới “săm” (vớt) rươi.

Rươi gần giống như trùn quế - ăn mùn hữu cơ, phân của rươi rất tốt cho cây trồng và chúng rất nhạy cảm với điều kiện sống bên ngoài. Nếu đất trồng không sạch, chứa những tàn dư của chất vô cơ như thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng… thì con rươi không thể sinh sống được, nên khi cây lúa bị bệnh thì nông dân cũng chỉ vùi xuống đất và nhất quyết không sử dụng những chất có nguy cơ gây hại. Cũng bởi, rươi chính là thu nhập chính của nông dân, lúa chỉ là nguồn thu phụ.

Cường nghĩ “Thóc sạch vậy, bao nhiêu người muốn ăn mà lại chỉ sử dụng để nuôi ngỗng thì thật phí?”

“Trồng gạo tẻ thì giá bán rẻ quá, mà lúa dễ bị sâu bệnh, có năm thì được mùa, có năm mất mùa. Nông dân chuyển sang trồng gạo nếp thì cây khỏe hơn nhưng thu vào tháng 5, người dân ít ăn, nếu lưu trữ đến tết thì chi phí cao, không bảo quản tốt dễ mối mọt nên đành xuất sang Trung Quốc. Gạo ruộng rươi sạch nhưng hạt gạo đến tay người tiêu dùng thì đó là gạo gì thì “ai mà biết được”. Hơn hết, chi phí để một hộ dân tự xây dựng thương hiệu thì cao, mà người nông dân thuần túy biết làm thương hiệu lại bảo là khó hơn đi cày. Bố Cường thấy gạo thì chất lượng mà dân không được ăn nên nhận làm thử 1 năm, nhưng sản xuất xong mới tính đi bán, vì không có thươnng hiệu khách hàng không tin, không bán được, cụ chấp nhận bán lỗ cho các trường mẫu giáo và bán bằng với giá gạo thường để các cháu có gạo sạch ăn, nhưng hầu hết ở trường học đều có sẵn “mối” và họ cần mua rẻ là chính. Vậy là cụ mang về để biếu, cho công nhân ăn và nhà ăn, nuôi hơn 200 con ngỗng mà vẫn thừa để mối mọt. Và cụ quyết định “thôi, tao không làm nữa”.

Đây cũng là câu chuyện chung của người nông dân thời bây giờ. Họ cứ làm, cứ sản xuất thôi, đến khi thu hoạch đổ đống mới loay hoay tìm đầu ra, mới đi giải cứu sản phẩm sau thu hoạch. Mà sản phẩm tốt, chất lượng đến được tay người tiêu dùng là quãng đường xa quá. Biết bao nhiêu công đoạn như sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến, đến marketing, phân tích thị trường, chăm sóc khách hàng, xây dựng niềm tin với khách hàng. Những người nông dân như bố, như các bác biết làm sao đây?

Nông dân bây giờ cứ như siêu nhân, còn khách hàng thì cứ lạc trong ma trận hàng hóa, bỏ tiền ra cũng không biết mua ở đâu?

Và bạn NGỗNG ra đời. Cái tên NGỗNG không chỉ là nhắc nhở tôi mong muốn có thể góp sức giúp nông dân nung nấu trong tôi bao năm. Hình ảnh đàn ngỗng di cư, cách chúng đoàn kết hướng về mục tiêu, cách chúng phối hợp, phân công nhiệm vụ thể hiện sự đoàn kết, trách nhiệm vai trò của mỗi cá nhân trong một tập thể. Không chỉ là gạo mà còn rất nhiều sản phẩm chất lượng khác mà chúng ta có thể giữ đúng giá trị về chất lượng, nâng cao giá trị về chế biến, đa dạng sản phẩm, đến với những đúng khách hàng tin dùng. Và bạn ấy vẫn đang đi tìm những bạn NGỗNG trong team và khách hàng đồng hành.

Chúc team Ngỗng luôn tràn đầy nhiệt huyết để tạo gia ngày càng nhiều giá trị cho các nông sản sạch của Việt Nam.