Nếu giun đất được mệnh danh là hiệp sĩ đất thì Giun quế lại được xem là hiệp sĩ môi trường nhờ khả năng chuyển hóa rác hữu cơ và các loại phân gia súc gia cầm thành phân bón vi sinh giúp cải tạo đất. Ngoài ra, ở một khía cạnh nào đó, có thể xem giun quế là hiệp sĩ kinh tế mới trong ngành nông nghiệp.

Từ bài toán kinh tế hấp dẫn...

Tại một khu rừng cao su ở xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi, TPHCM, chúng tôi gặp anh Nguyễn Văn Út, một người mới chập chững với nghề nuôi giun quế.

Anh khoe vừa bán được 20 triệu đồng tiền phân giun quế từ 4 lán nuôi vừa sang lại của người quen. Vì “loại phân này chưa bao giờ ế” nên anh Út đang dự tính mở rộng thêm khoảng 10 lán nữa. Theo anh, với 10 lán giun quế, anh có thể có thu nhập thong thả để trang trải cuộc sống.

Thu nhập thong thả ở đây là bao nhiêu? Thử làm một phép tính sơ lược.
Với mỗi lán có kích thước thông dụng 2 x 46 mét, tương ứng 92 mét vuông, chi phí đầu tư ban đầu khoảng 18 triệu đồng, cộng thêm 15 triệu cho giun giống, 3 triệu tiền tre và bạt để dựng trại. Thời gian khấu hao trại khoảng hai năm.

Khoảng từ giữa tháng thứ 3 đến tháng thứ 4 là thời điểm tối ưu để thu hoạch phân giun. Trung bình mỗi 4 tháng, một lán sẽ cho 6-7 tấn phân. Mỗi tấn phân có giá trung bình 1 triệu đồng, tương ứng 1.000 đồng/ký. Chỉ cần một năm, tiền bán phân đã bù đủ chi phí đầu tư ban đầu, trong khi người nuôi có thể tiếp tục năm chăn nuôi kế tiếp mà không tốn chi phí đầu tư thêm cho lán trại và giun giống.

Phân giun không phải là sản phẩm duy nhất đem lại nguồn thu. Cứ mỗi tháng, người nuôi sẽ thu giun tươi một lần để bán làm thức ăn cho cá, lươn. Hiện mỗi mét vuông cho 0,5-1 ký giun tươi tùy vào tay nghề nuôi của mỗi hộ; mỗi lán sẽ cho 42-96 ký; mỗi ký có giá từ 25.000-40.000 đồng tùy thời điểm trong năm. Tạm tính mức giá hiện tại là 33.000 đồng/ký và mỗi lán trung bình cho 69 ký. Như vậy một tháng, mỗi lán mang lại thêm cho người nuôi 2,3 triệu đồng; 10 lán cho 23 triệu đồng.

Dĩ nhiên người nuôi không chỉ dừng ở 10 lán giun khi diện tích thuê mặt bằng trong rừng cao su có giá khá mềm với 7 triệu/héc ta/năm; mỗi bao phân bò tươi 25 ký có giá 4.000 đồng và trung bình cứ 10 phần phân bò, qua hệ tiêu hóa của giun quế cho ra 6 phần phân.

Khi đầu ra được bao tiêu, chi phí đầu tư ban đầu không quá cao, mô hình chăn nuôi mang lại lợi nhuận, nghề nuôi giun quế ngày càng được người dân quan tâm. Chẳng hạn có hộ từ 10 lán ban đầu, sang năm thứ hai đã có hơn 100 lán và hiện vẫn còn tiếp tục mở rộng.

Đến một thị trường tiềm năng

Với lợi thế từ đàn bò sữa lớn và những khu rừng cao su rộng bạt ngàn, chẳng lạ khi giun quế đã được người dân Củ Chi nuôi từ lâu. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là quy trình nuôi đã tối ưu và chuyên nghiệp.

Theo anh Nguyễn Thanh Bạch, một kỹ sư nuôi giun quế, người dân Củ Chi vẫn dựa trên kinh nghiệm riêng của từng hộ, chưa được chuẩn hóa theo quy trình để đem lại lợi ích kinh tế lớn nhất có thể.

Chẳng phải ngẫu nhiên khi anh Bạch cùng đồng nghiệp dành hơn một năm qua để nghiên cứu sâu lĩnh vực này. Anh đang làm việc cho Đặng Gia Trang, một công ty tiên phong trong việc sản xuất và thương mại phân giun quế ở quy mô lớn, với thương hiệu sản phẩm SFARM. Anh Bạch cùng với một nhóm kỹ sư sinh học ở công ty có trách nhiệm xây dựng và mở rộng các trang trại nuôi giun quế trên khắp cả nước, tạo thành các vùng nguyên liệu cung cấp cho các nhà xưởng sản xuất phân của Đặng Gia Trang.

Không chỉ lấy nguồn thức ăn từ phân bò, giun quế còn có thể nuôi từ mùn mía và nhiều nguyên liệu hữu cơ khác một cách hiệu quả. Tháng 6 tới đây, Đặng Gia Trang cũng triển khai một dự án nuôi giun quế từ phân heo ở Tây Ninh. Bên cạnh đó, nhóm kỹ sư của Đặng Gia Trang cũng đang nghiên cứu nuôi giun quế từ một số nguồn nguyên liệu khác với tầm nhìn sẽ biến giun quế thành một ngành chăn nuôi thật sự như bao ngành chăn nuôi khác tại Việt Nam.

“Tôi tin sẽ có một cuộc cách mạng trong ngành giun quế. Sự ví von có thể hơi quá một chút nhưng nó sẽ giống như chuyện cây cà phê từ một cây rừng, được con người đưa về trồng, dần dần trở thành một cây công nghiệp. Nuôi giun quế sẽ trở thành một ngành nuôi phổ biến ở Việt Nam”, chị Đặng Thị Thực, người sáng lập Đặng Gia Trang, bày tỏ suy nghĩ. Cơ sở để chị Thực đưa ra nhận định trên đến từ giá trị mà ngành công nghiệp giun quế mang lại, từ kinh tế đến môi trường, từ tiềm năng ở Việt Nam và nhu cầu từ thị trường.

Xin lấy một ví dụ nhỏ để phân tích. Giả sử bạn có một trang trại với hàng ngàn con heo. Phân thải ra được xử lý để lấy khí sinh học biogas. Bã thải ra trở thành nguồn thức ăn cho giun quế. Mọi thứ đều trở nên hữu ích và chất thải giảm xuống đến mức thấp nhất có thể. Thay vì bạn phải trả tiền để xử lý chất thải thì ngược lại, bạn có thể kiếm tiền từ chính nguồn chất thải này.

Về nhu cầu thị trường, tuy chưa có những con số thống kê cụ thể nhưng theo chị Thực, đây là thị trường rất tiềm năng. Đặng Gia Trang nhận được đơn đặt hàng từ nhiều vị đại gia mới đặt chân vào lĩnh vực nông nghiệp và một số đối tác muốn xuất khẩu đi Dubai, Malaysia, Hàn Quốc... “Năm ngoái chúng tôi nhận được đơn đặt hàng từ Hàn Quốc với khối lượng 30.000 tấn mỗi năm nhưng đành từ chối vì chưa đủ năng lực”, chị Thực cho biết.

Có chút tiếc nuối vì để lỡ nhiều đơn hàng lớn, nhưng qua đó, Đặng Gia Trang nhận ra nhu cầu thật sự lớn từ thị trường và tự tin hơn trong việc đầu tư nâng cao năng lực cung cấp của mình. Một nhà xưởng xử lý phân giun quế và giun quế tươi với công suất 1.000 tấn/tháng đang được công ty gấp rút hoàn thành trong tháng 4 này. Một nhà xưởng mới cũng đang được lên kế hoạch xây dựng tại một vùng nuôi giun khác vào cuối năm nay.

Được thành lập vào tháng 4-2013, sau những khó khăn ban đầu trong việc thâm nhập thị trường, đến nay, Đặng Gia Trang đã có mặt tại hơn 40 tỉnh thành, và doanh thu hàng quí đạt mức tăng trưởng hai con số.

Tuy vậy, những con số tăng trưởng ấn tượng vẫn chưa cho thấy hết tiềm năng của ngành giun quế. Theo chia sẻ của người sáng lập SFARM, hiện doanh nghiệp này mới chỉ tập trung khai thác ngành nuôi giun quế để làm phân bón cho cây trồng chứ chưa khai thác tiềm năng ở các khía cạnh khác. Ví dụ giun quế có thể nuôi từ nguồn nguyên liệu sạch để dùng làm nguyên liệu trong sản xuất mỹ phẩm, thuốc Đông y... với rất nhiều giá trị gia tăng. 

Theo Đức Tâm (TBKTSG)

► Mua giun quế giống: http://chapifarm.com/giun-que-giong.html

Tất tật về giun quế: http://chapifarm.com/c/giun-que.html

Chapi Farm - Sống Xanh, Sống An Lành